Ekonomiczna wartość ekosystemów

http://www.wersus.com.pl/2006%20obrazki/ekologia/Ekosystem%20-%20Elementy%20skladowe.jpg

Ekosystem, według Encyklopedii PWN, to „złożony układ ekologiczny powtarzalny w tym samym typie środowiska tworzącym warunki bytowania organizmów (biotop), zasiedlony przez zbiór powiązanych ze sobą gatunków tworzących biocenozę”. W każdym ekosystemie zachodzi przepływ energii i obieg materii przez trzy podstawowe grupy organizmów – producentów, konsumentów i reducentów.

Aby móc policzyć, ile warty jest ekosystem, dobrze jest zastanowić się, jakie są korzyści wynikające z korzystania ze środowiska. Najczęściej do tego celu wykorzystuje się klasyfikację usług przedstawioną w Milenijnej Ocenie Ekosystemów (Millennium Ecosystem Assessment) z 2005 roku.

1. Usługi podstawowe (siedliskowe):

  • tworzenie gleby
  • fotosynteza i produkcja pierwotna
  • cykl biogeochemiczny (obieg azotu, węgla, siarki, fosforu i in.)
  • cykl hydrologiczny

2. Usługi zaopatrujące:

  • żywność (produkty zwierzęce i roślinne, miód, zioła)
  • woda
  • materiały (drewno, włókna)
  • wzór do stworzenia analogicznych substancji syntetycznych

3. Usługi regulujące:

  • regulacja klimatu
  • oczyszczanie gleb, powietrza i wody
  • kontrola erozji
  • zapylanie roślin

4. Usługi kulturowe

  • rekreacja, turystyka (funkcja estetyczna i edukacyjna)
  • relacje w społeczeństwie
  • wartości estetyczne
  • źródła inspiracji

Znając rodzaje usług świadczonych przez ekosystemy, możemy znaleźć sposób ich wyceny. Pozwala to zarówno na ocenę korzyści wynikających z ochrony przyrody, jak i ekonomiczne uzasadnienie takich działań. Niektóre usługi (dobra rynkowe) można wycenić łatwo, np. cena drewna czy miodu. Zupełnie inne podejście stosuje się do dóbr nierynkowych, np. czyste powietrze czy wartości estetyczne. Stosuje się wówczas następujące metody wyceny pośredniej lub bezpośredniej (wybrane):

  • metoda kosztu podróży (TCM – Travel Cost Method), która ocenia dane miejsce na podstawie liczby osób, która je odwiedza, pokonanej przez nie odległość i ceny za podróż
  • metoda cen hedonicznych (HPM – Hedonic Price Method), która ocenia, ile dana osoba jest w stanie zapłacić za pewną korzyść, np. za dom w cichej okolicy albo blisko jeziora
  • metoda wyceny warunkowej (CVM – Contingent Valuation Method), gdzie osobie badanej przedstawia się scenariusz dostarczania danego dobra i pyta się, ile byłaby w stanie za to zapłacić (lub proponuje się jej pewną kwotę i w zależności od jej zgody bądź odmowy, zwiększa się ją lub zmniejsza dwukrotnie)
  • metoda kosztu substytutów (SCM – Substitute Cost Method), która ocenia, ile kosztowałoby odtworzenie lub zastąpienie dobra, gdyby uległo ono zniszczeniu, np. budowała wałów przeciwpowodziowych w miejsce mokradła.

Jakość i zakres usług jest zależna od kondycji ekosystemu. Im bogatszy (bardziej różnorodny) jest ekosystem, tym więcej społeczeństwo może na tym skorzystać. Na tej podstawie łatwiej jest również podejmować decyzje dotyczące przeobrażeń środowiskowych. Możemy ocenić, czy krótkotrwały zysk jest większy niż straty wynikające ze zniszczenia danego ekosystemu. Ponadto, wymierne korzyści lepiej przemawiają do społeczeństwa, a tym samym staje się ono bardziej zaangażowane w ochronę przyrody.

Właściwie funkcjonujące ekosystemu o wysokiej bioróżnorodności przynoszą zyski korzystającemu z niego społeczeństwu. Aby zwrócić na to uwagę z inicjatywy rządu Niemiec, Komisji Europejskiej i UNEP powstał projekt TEEB (The Economics and Ecosystems and Biodiveristy). TEEB ma trzy podstawowe cele: rozpoznawanie, rozpowszechnianie i wycena wartości (usług) dostarczanych przez ekosystemy.

Jak prezentują się takie wyliczenia? Brytyjscy eksperci wyliczyli, że roczna praca owadów zapylających rośliny warta jest 430 mln funtów, zaś wartość obszarów podmokłych stanowiących środowisko naturalne dla wielu pożytecznych gatunków oraz oczyszczających wody wycenili na 1,5 mld funtów (http://wyborcza.pl/1,76842,9723707,Ile_warta_jest_brytyjska_pszczola.html). Z kolei hektar lasu dla Polaka w 2005 r. był wart 570-970 euro (http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1520894,1,jak-wycenic-polski-krajobraz.read).

https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/8c/dd/d8/8cddd833c61765264769f77db87dc412.jpg

Share